Łysa Góra
Góry Świętokrzyskie,  Polecane szlaki

Łysa Góra – wycieczka na Święty Krzyż. Opis szlaku, atrakcje, co warto zwiedzić.

Trochę o Łysej Górze

Łysa Góra lub inaczej Święty Krzyż, Święty Łysiec czy Łysiec to szczyt w górach świętokrzyskich położony we wschodniej części pasma Łysogór i wznoszący się na wysokość 594 m. n.p.m. Szczyt ten objęty jest ochroną Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Jest to drugi po Łysicy najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich. Łysa Góra stanowi węzeł szlaków turystycznych w tym regionie. Rozpoczyna się tu niebieski szlak turystyczny prowadzący do Pętkowic. Przez górę przechodzi Główny Szlak Świętokrzyski im. Edmunda Massalskiego z Gołoszyc do Kuźniaków.

Łysa Góra w czasach wczesnego średniowiecza stanowiła ośrodek kultu religii Słowian. Z tego okresu zachowały się ślady dawnego kultu w postaci pozostałości wałów kultowych, które otaczają partię szczytową wzniesienia. Zachowało się również wejście do wnętrza wału przy drodze z Nowej Słupi. Kult ten został wypleniony około X i XI w. wraz z nadejściem chrześcijaństwa. Ze szczytem Łysej Góry związane jest również wiele legend. Dawniej wierzono że na Łysej Górze odbywają się sabaty czarownic (czarownica jest obecnie logiem woj. świętokrzyskiego). Jedna z nich opowiada właśnie “O sabatach czarownic i powstaniu gołoborza“.

O sabatach czarownic i powstaniu gołoborza

świętokrzyskie logo

Nad Górami Świętokrzyskimi, wysoko w chmurach króluje dumny szczyt Łysej Góry. W miejscu tym – jak mówią ludowe przekazy – odbywały się spotkania czarownic – zwane sabatami. Podczas tych zjazdów diabły i czarownice odprawiały tajemne gusła, trwała piekielna zabawa i tańce. Nikt z ludzi nie śmiał się tam zbliżyć. Szatańskie śmiechy, straszne zaklęcia i upiorny wygląd uczestników sabatu mógł śmiertelnie przerazić… Czarownice żyły wśród mieszkańców okolicznych wsi. Wyglądały jak zwykłe kobiety. Tylko nocą, kiedy wśród jodeł szalała wichura i pioruny rozświetlały ciemność, diabelskie siostry wsiadały na miotły lub łopaty i po wypowiedzeniu zaklęcia:

płot nie płot
las nie las
wieś nie wieś
biesie nieś

przenosiły się na szczyt Łysej Góry.

Ludzie zawsze obawiali się czarownic. Potrafiły one zsyłać na ludzi i zwierzęta choroby i śmierć, odbierać krowom mleko, wywoływać burze, zatruwać żywność i wodę, odbierać miłość mężów i narzeczonych. Kiedy na Łysej Górze wzniesiono klasztor (od tego czasu zaczęto nazywać to wzniesienie Górą Świętego Krzyża), bicie dzwonów i modlitwy mnichów przeszkadzały złym mocom. Pewnej nocy diabły wyrwały z piekła ogromny głaz, wyleciały na ziemię otworem zwanym dziś Jaskinia Piekło (pod Gałęzicami k/Chęcin) i ruszyły w stronę klasztoru. Zmęczone dźwiganiem ciężaru przysiadły na chwilę na Górze Klonówce. Wtedy od wsi dobiegło pianie koguta – wstawał świt i diabelskie siły traciły moc. Ogromny głaz, wypuszczony z szatańskich szponów spoczywa do dziś dzień na tym miejscu i nazwany został Diabelskim Kamieniem.

Rozgniewany Lucyfer wysłał ponownie swoich poddanych na Św. Krzyż, nakazując im zburzenie klasztornych zabudowań. Tym razem diabły niosły kamienie w płachcie. Było już blisko celu, gdy śpiące na klasztornym podwórku gęsi, zbudzone łopotem i gwarem w powietrzu, zagęgały na alarm. Hałas wyrwał ze snu jednego z zakonników, który uderzył w dzwon, myśląc że nadszedł czas na poranną modlitwę. I znów nie udał się diabelski podstępek. Diabły ogłuszone biciem dzwonów upuściły płachtę i potężne kamienie posypały się na zbocze góry. Leżą tam do dziś, rozbite na kawałki. Tak powstało gołoborze.

Legendy Świętokrzyskie, Tatiana Banaś i Ryszard Garus, Kielce, s. 15-16

Atrakcje turystyczne Łysej Góry

Zarówno w okolicy jak i na samej Łysej Górze na turystów czeka wiele ciekawych atrakcji. Poniżej zamieszczamy kilka z nich, zostaną one bardziej szczegółowo poniżej lub w osobnych artykułach:

  • Sanktuarium na Świętym Krzyżu,
  • Krypta Kaplicy Oleśnickich i domniemana mumia księcia Jeremiego Wiśniowieckiego,
  • Muzeum Misyjne,
  • Relikwie Drzewa Krzyża Świętego,
  • Wieża Telewizyjna na szczycie Łysej Góry,
  • Łysogórskie Gołoborze.

Szlaki turystyczne na Łysą Górę

Droga Królewska z Nowej Słupi

Kolor szlakuszlak niebieski
Punkt startowyNowa Słupia
Odległość do szczytu2.1 km.
Długość całej trasy4.2 km.
Czas przejściaok. 1 godzina 30 min.
Stopień trudnościŁatwa
Punkty GOT6

Najpopularniejsza trasa na Święty Krzyż z Nowej Słupi.

Trasa z Nowej Słupi czyli niebieski szlak na szczyt Łysej Góry nazywany też “Drogą Królewską”. Ponoć nazwa tego szlaku pochodzi od licznych pielgrzymek królów polskich, zmierzających tędy do relikwii Krzyża Świętego. Pokonując ten szlak warto pamiętać, że szli tędy przed nami m.in. Władysław Jagiełło, Kazimierz Jagiellończyk, Jan Olbracht, Zygmunt Stary wraz z królową Boną, Zygmunt III, Władysław IV, Jan Kazimierz, czy Michał Korybut Wiśniowiecki.

Przy wejściu na szlak w Nowej Słupi znajduje się kamienna figura pielgrzyma zwana Emerykiem.

Ta trasa jest idealna na krótki rodzinny weekendowy spacer, jest popularnym celem wycieczek lokalnych mieszkańców i corocznie jest odwiedzana przez tłumy turystów.

Droga na Święty Krzyż z Przełęczy Huckiej

Kolor szlakuszlak czerwony
Punkt startowyPrzełęcz Hucka
Odległość od szczytu2,15 km.
Długość całej trasy4.3 km.
Czas przejścia1 godzina 20 min.
Stopień trudnościBardzo łatwy
Punkty GOT5

Najłatwiejsza trasa na Święty Krzyż z Przełęczy Huckiej.

Jest to trasa, która prowadzi z terenów Huty Szklanej asfaltową drogą na Święty Krzyż i jest najłatwiejszą trasą wiodącą na szczyt. Na początku trasy znajduje się parking dla autokarów wycieczkowych oraz kilka straganów z pamiątkami.

Trasa ta jest najczęściej wybierana jako cel wycieczek szkolnych dla dzieci i młodzieży z uwagi na bardzo niski stopień trudności i dobre połączenia komunikacyjne z lokalnych miejscowości.

Polecamy tą trasę na spokojny krótki spacer, jest to idealna trasa np. dla wózków dziecięcych.

Trasa z Trzcianki

Kolor szlakuszlak czerwony
Punkt startowyTrzcianka
Odległość od szczytu2,5 km.
Długość całej trasy5 km.
Czas przejściaok. 1 godz. 40 min.
Stopień trudnościŁatwy
Punkty GOT6

Leśna trasa z Trzcianki.

Jest to bardziej kameralna trasa biegnąca przez leśne ostępy. Na tej trasie nie spotkacie zbyt wielu turystów, dlatego jeżeli szukacie możliwości wędrówki w ciszy i spokoju to właśnie ona będzie dla was idealna.

Trasa ta jest częścią Ścieżki Edukacyjnej Świętokrzyskiego Parku Narodowego, jest idealna na krótkie wycieczki we dwoje, spokojnie można również wybrać się na nią z dziećmi.

Jest to trasa alternatywna, jeżeli nie przebyliście dwóch poprzednich polecamy zostawić ją sobie na sam koniec.

Wycieczka na Święty Krzyż

Na Świętym Krzyżu byliśmy już wiele razy, gdyż w woj. świętokrzyskim mamy rodzinę i praktycznie za każdym razem gdy jesteśmy na miejscu, jedziemy na wycieczkę właśnie tutaj. Na Łysą Górę wchodziliśmy zarówno od strony Nowej Słupi jak i Huty Szklanej i w naszej ocenie ciekawsza jest trasa wiodąca “Drogą Królewską. To właśnie tę wycieczkę chcemy wam przedstawić. Góry Świętokrzyskie pomimo tego że są dość niskie, to mają w sobie ten urok, który za każdym razem sprawia, że mamy chęci do odbycia kolejnej wycieczki na Święty Krzyż. W przyszłości mamy nawet plany na przejście “Głównego Szlaku Świętokrzyskiego” który wiedzie przez Łysą Górę, gdyż wędrowanie po tych terenach jest bardzo przyjemne. Ale ale, wróćmy do wycieczki na Święty Krzyż….

Startujemy w Nowej Słupi

Aby rozpocząć wycieczkę z Nowej Słupi, dojeżdżamy samochodem do parkingu przy ul. Świętokrzyskiej – parking po prawej stronie płatny 10zł, po lewej bezpłatny. W sezonie wakacyjnym parking bezpłatny zwykle jest już w całości zajęty od samego rana dlatego przygotujcie sobie trochę gotówki. Lokalizację parkingu na mapach znajdziecie tutaj – link do mapy google.

Przy parkingu znajduje się restauracja oraz kilka straganów z pamiątkami. Znajduje się tam również figura pielgrzyma o imieniu “Emeryk” – związana jest z nią ciekawa legenda, która opowiada o tym, że gdy posąg pielgrzyma dotrze do klasztoru na szczycie Łysej Góry nastąpi koniec świata.

Tuż obok posągu pielgrzyma znajduje się wejście do Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Wstęp do parku jest płatny – szczegółowe ceny znajdziecie tutaj – link do cennika. Po zakupieniu biletów wchodzimy na niebieski szlak prowadzący na Święty Krzyż czyli na “Drogę Królewską”.

Droga Królewska na Święty Krzyż

Wędrówka niebieskim szlakiem na szczyt Łysej Góry nie jest trudna, nie jest jednak też zbyt emocjonująca. Cała trasa przebiega przez las więc jakiekolwiek ciekawe widoki będą niestety dopiero na szczycie. Szlak miejscami jest bardzo łatwy, jest to taka zwykła leśna ścieżka, po której wędruje się naprawdę przyjemnie, a w innych miejscach staje się całkowicie pokryty odłamkami skał. Zalecamy założenie porządnych butów trekkingowych przystosowanych do górskich wędrówek, na tym szlaku sprawdzą się idealnie. My wędrowaliśmy z całą rodziną, spędzaliśmy czas na rozmowie i cieszyliśmy się wspólnie spędzonym czasem. Akurat mieliśmy to szczęście że na trasie nie było dużych tłumów i nie musieliśmy się przeciskać z innymi turystami przy zwężeniach ścieżki. Jak wyglądają fragmenty niebieskiego szlaku możecie zobaczyć na poniższych zdjęciach:

Po drodze natknęliśmy się na jedną z atrakcji tego szlaku a mianowicie “Buk Jagiełły”. To pod tym właśnie bukiem król Jagiełło miał wypoczywać podczas pielgrzymek na Święty Krzyż. Według legendy drzewo ma ponad 600 lat. Specjaliści oceniali jednak jego wiek na niecałe 400. Niestety obecnie Buk przegrał z siłami natury i przewrócił się. Pozostanie na miejscu aby stać się domem dla nowych organizmów (na terenach parków narodowych nie ingeruje się w taki stan rzeczy).

Po krótkiej wędrówce wśród drzew wyszliśmy na polanę przed murami Klasztoru na Świętym Krzyżu. Tutaj również znajduje się kilka atrakcji turystycznych, które warto zobaczyć na własne oczy: Pierwszą z nich jest Grota Matki Bożej – jest to duża kapliczka zbudowana z kamienia pochodzącego z terenów Łysej Góry i stoi ona po lewej stronie polany poprzedzającej wejście na teren klasztoru. W jej wnęce znajduje się biała figura Maryi. Obok stoi kamień z płaskorzeźbą napisem: „Ubogim ewangelię. O.o. Oblaci”.

W niewielkiej odległości od Groty znajdują się Dąb Papieski wyhodowany z żołędzia najstarszego w Polsce dębu “Chrobry” i poświęconego przez papieża Jana Pawła II. Dęby takie sadzone były dla uczczenia pontyfikatu papieża i dla uczczenia świętokrzyskiego millenium. Zaraz obok dębu znajdują się Krzyże Pokutne i tuż za nimi jest wejście na teren Klasztoru na Świętym Krzyżu.

Klasztor na Świętym Krzyżu

Klasztor Misjonarzy Oblatów na Świętym Krzyżu oraz Bazylika mniejsza pw. Trójcy Świętej i sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego to główne atrakcje Łysej Góry. Jest to zespół klasztorny założony przez benedyktynów, w którym przechowywane są relikwie Krzyża Świętego, od których opactwo i wzgórze wzięło swoją nazwę. Od 1936 klasztor zamieszkuje Zgromadzenie Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej. Data założenia opactwa benedyktynów na Łysej Górze nie jest znana. Fundację opactwa przypisuje się Bolesławowi Chrobremu w 1006 roku. Pewnym jest, że klasztor i romański kościół ufundowane zostały pomiędzy latami 1102-1138 przez Bolesława Krzywoustego. Początkowo opactwo było pw. Świętej Trójcy, a od XV wieku jest pw. Świętego Krzyża, po tym gdy w 1306 książę Władysław Łokietek przekazał łysogórskim benedyktynom relikwie drzewa Krzyża Świętego przechowywane od XVIII wieku w kaplicy Oleśnickich i wg legendy podarowane przez Emeryka, królewicza z Węgier.

Klasztor jest otwarty codziennie w godzinach 9.00 – 17.00. Istnieje możliwość, oprowadzania z przewodnikiem klasztornym. W niedziele i święta oprowadzanie odbywa się po sumie. Oprowadzanie po Wystawie Misyjnej od pon. do sob. w godz. 9.00 – 17.00, w niedziele, Uroczystości i Święta po sumie do 17.00. Więcej informacji na ten temat znajdziecie tutaj – link do strony. Na terenie klasztoru można również skorzystać z oferty działającej tam kuchni. Koniecznie musicie spróbować lokalnych potraw oraz lokalnego grzanego wina z dodatkiem ziół hodowanych przez Oblatów. Serwowane tam dania są świetne a smak wina niepowtarzalny. Jest ono dostępne do próbowania wyłącznie na miejscu i nie jest dostępne w sprzedaży na wynos w większych ilościach. Zachęcamy was do spróbowania, naprawdę warto!

Dodatkową atrakcją, którą można zwiedzić jest Krypta Kaplicy Oleśnickich i domniemana mumia Księcia Jeremiego Wiśniowieckiego. Domniemana gdyż badania przeprowadzone w 1980 roku jednoznacznie nie zaprzeczyły ani nie potwierdziły tożsamości mumii, która jest uznawana obecnie za ciało Księcia Jeremiego Wiśniowieckiego. Ciało ubrane jest pełny strój szlachecki złożony z czapki, żupana, delii i butów oraz buławy, szabli, pasa metalowego i krzyżyka. Warto samemu zobaczyć to miejsce na własne oczy.

Wieża widokowa i punkt widokowy na Gołoborze

Dla wszystkich tych, którzy uwielbiają podziwiać wspaniałe widoki z dużej wysokości udostępniono jedną z wież klasztoru, z której można zobaczyć panoramę całych gór świętokrzyskich. Przy dobrej pogodzie z wieży roztacza się widok na Płaskowyż Suchedniowski, Przedgórze Iłżeckie oraz Wyżynę Sandomierską. My jesteśmy stałymi jej bywalcami, gdyż uwielbiamy takie miejsca.

Tuż za Klasztorem od strony szlaku z Huty Szklanej znajduje się kolejna atrakcja widokowa, czyli Platforma Widokowa na Gołoborzu. Wejście na platformę jest dodatkowo płatne (4 zł). Jesteśmy zdania że dodatkowa opłata po tym jak płacimy za bilet wstępu do Świętokrzyskiego Parku Narodowego jest trochę nie na miejscu, ale jest to jedna z tych atrakcji, której ominięcie byłoby wielkim błędem. Z platformy rozpościera się wspaniały widok na Gołoborze Świętokrzyskie, oraz bardzo dobry widok na Płaskowyż Suchedniowski. Platforma wykonana jest z metalowych kratownic i jest na niej dość miejsca aby pomieścić kilkanaście osób. Dla tych, którzy nie wiedzą co to jest gołoborze zamieszczamy krótkie objaśnienie:

Gołoborza to rumowiska skalne złożone jedynie z grubej frakcji skalnej, czyli nie zawierającej żwiru ani piasku. Głównym czynnikiem powstania gołoborzy były procesy zamarzania i rozmarzania podłoża powodujące rozpad skał. Nazwa gołoborze jest terminem ludowym nadanym przez miejscową ludność. Określa ona obszary bezleśne (gołe od boru) znajdujące się na stokach pasm górskich. A tak wygląda Gołoborze Świętokrzyskie:

Podsumowanie

Łysa Góra to jedno z najciekawszych miejsc Gór Świętokrzyskich, które naszym zdaniem powinno stać się celem wycieczki każdego turysty. Obfituje ona w dużą ilość ciekawych atrakcji turystycznych i każdy na pewno znajdzie tam coś co go zainteresuje. Trzy dostępne trasy turystyczne są bardzo łatwe do pokonania, idealnie nadają się na krótki spacer w rodzinnym gronie, w sezonie letnim są one oblegane przez tłumy turystów. Na szczycie oprócz zwiedzania Klasztoru możecie też spróbować regionalnej kuchni i wspaniałego wina. Z naszej strony serdecznie polecamy tą wycieczkę – za każdym razem gdy wyjeżdżamy w rodzinne strony do woj. świętokrzyskiego wybieramy się na Święty Krzyż czy to we dwoje, czy wraz z całą rodziną. Jest to magiczne miejsce naprawdę warte odwiedzenia.


Chcecie być na bieżąco z naszymi artykułami? Zapraszamy was do polubienia naszej witryny na Facebooku. Jesteśmy również dostępni na Instagramie oraz Twitterze.

Jeżeli spodobał się wam nasz artykuł, zachęcamy was do komentowania i dzielenia się naszym artykułem z waszymi znajomymi.

Zapraszamy was również do naszej grupy na Facebooku, gdzie możecie dzielić się swoimi wrażeniami i zdjęciami z waszych górskich wypraw (link do grupy – kliknij).


3 komentarze

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany.